Ochrona wnętrz przed słońcem. Rolety, żaluzje, okiennice - co wybrać?

Okna pozwalają nam korzystać z darmowej energii słońca– rozświetlają pomieszczenia i wpuszczają ciepło promieni słonecznych. Są jednak momenty, w których ta energia zaczyna być niepożądana. Najbardziej dokuczliwe bywa nadmierne nagrzewanie pomieszczeń.

 

 

W ograniczaniu nagrzewania pomieszczeń, elementy osłaniające okno po zewnętrznej stronie są zdecydowanie bardziej efektywne, niż te montowane wewnątrz pomieszczenia. Pochłaniają i odbijają promienie zanim dotrą do wnętrza. Z tego względu osłony wewnętrzne polecam głównie wtedy, gdy priorytetem jest raczej zaciemnienie lub zapewnienie intymności.

W tym artykule skupię się na osłonach zewnętrznych i przedstawię wady i zalety poszczególnych rozwiązań.

 

  1. Rolety zewnętrzne.

  2. Żaluzje zewnętrzne, fasadowe.

  3. Markizy.

  4. Okiennice.

  5. Elementy konstrukcyjne i otoczenie budynku.

 

Elementy zewnętrzne mogą również osłaniać przed wpływem negatywnych czynników atmosferycznych, parciem wiatru i chłodem. O tych cechach wspominam jako dodatkowych argumentach za wyborem poszczególnych typów osłon.

 

1. Rolety zewnętrzne

 

Obecnie jeden z najpopularniejszych sposobów osłony okien. Mogą być wykonane z PVC, aluminium, stali, a nawet drewna. Mają niewątpliwe zalety. Pozwalają całkowicie zamknąć dostęp promieni słonecznych latem. Chronią okno, w szczególności ramę przed wpływem słońca, deszczu, wiatru. Zimą po zamknięciu tworzą dodatkową warstwę izolacji cieplnej i ograniczają wychładzające działanie wiatru. Mogą ograniczyc straty ciepła nawet o 30%.

 

Ze względu na sposób montażu wyróżniamy:

  • rolety do zabudowy – tutaj konieczne jest właściwe zaprojektowanie nadproży okiennych, czyli decyzja jest potrzebna na etapie projektu. Można je całkowiecie ukryć w elewacji i dobrze ocieplić minimalizując mostek cieplny,

  • rolety naokienne – montuje się je we wnęce razem z oknem (nad jego ramą). Również można je ukryć pod warstwą tynku.
    Wymagają zamówienia mniejszych (niższych) okien w stosunku do otworu okiennego, tak aby pod nadprożem (to ta część ściany nad otworem okiennym) zmieściła się kaseta rolety,

  • rolety elewacyjne – montowane na murze, nad wnęką okna,

 

Można sterować nimi ręcznie ale zdecydowanie wygodniejsze, i nie tak drogie, jest sterowanie elektryczne (włącznikiem, pilotem). Dodatkowo pozwala ono na włączenie rolet do systemu automatyki domowej, połączenie ich z czujnikami nasłonecznienia, zaprogramowanie automatycznego podnoszenia/opuszczania w określonych porach czy w razie nieobecności. Warto podkreślić, że rolety mogą stanowić utrudnienie przy próbie włamania, zwłaszcza te zaprojektowane i zamontowane z tym założeniem.

 

Zalety:

  • bardzo dobra ochrona okien przed słońcem i innymi czynnikami atmosferycznymi,

  • możliwośc całkowitego zaciemnienia pomieszczeń (np. na seans filmowy),

  • wiele dostępnych kolorów i imitacji drewna,

  • dodatkowa ochrona przed hałasem,

  • dodatkowa izolacja termiczna zimą,

  • utrudnienie przy włamaniu,

  • podniesione mogą być praktycznie niewidoczne na elewacji,

  • duża trwałość i niewrażliwość na złą pogodę, wiatr itp.

 

Wady:

  • przy opuszczonych roletach całkowicie zablokowany widok na zewnątrz - jest to według mnie kluczowa wada tego rozwiązania,

  • stosunkowo wysoka cena,

  • nie zawsze pasują do nowoczesnych lub bardzo tradycyjnych elewacji

  • ani szczególnie piękny (PVC) ani ekologiczny materiał (PVC, Alu)

 

Warto pamiętać:

  • wybór typu rolety (miejsca montażu) jest uzależniony od etapu budowy/modernizacji domu,

  • te montowane na warstwie ocieplenia wymagają do montażu długich kotew (czasem chemicznych), aby dotrzeć do ściany konstrukcyjnej, z drugiej strony ten typ nie powoduje powstawania dużych mostków cieplnych nad oknem.

  • napęd elektryczny to dobry wybór, bo jest wygodny i sprawia, że częściej korzystamy z rolet,

  • razem z roletami warto zainstalować moskitierę zwijaną w tej samej skrzynce,

  • producent okien może wykonać okna specjalnie zaprojektowane dla rolet, podwyższając górną ramę okna tak aby możliwe było przytwierdzenie do niego rolety bez zasłaniania przeszklenia.

 

2. Żaluzje zewnętrzne (żaluzje fasadowe)

 

Żaluzje fasadowe wykonane są najcześciej z aluminium (ale też z drewna) i dostępne w dowolnej kolorystyce. Przez pochylenie lameli można regulować ilość światła wpadającego do pomieszczenia. Podobnie jak rolety, gdy zamknięte chronią okno przed wpływem czynników atmosferycznych i zapewniają dodatkową izolację zimą (choć nie tak dużą jak rolety). Stabilność na wietrze zapewniają im prowadnice boczne lub linki stalowe.

Mogą być sterowane elektrycznie. W sytuacji gdy słońce jest wysoko nad horyzontem spełniają role zacieniającą nawet gdy lamele są ułożone poziomo (każda, stosunkowo szeroka lamela, zapewnia cień docierający do kolejnej). Dzieki temu zachowujemy widok z okna nawet w gorące dni. To według mnie duża przewaga żaluzji nad roletami.

Dodatkowo żaluzje fasadowe dobrze wpisują się w estetykę wielu nowoczesnych domów z dużymi przeszkleniami.

 

Zalety (w większości pokrywają się z roletami):

  • bardzo dobra ochrona przed słońcem i innymi czynnikami atmosferycznymi,

  • możliwośc całkowitego zaciemnienia pomieszczeń (np. na seans filmowy),

  • spełniaja funkcje zacieniajacą zachowujac widok na otoczenie (!),

  • wiele możliwych kolorów,

  • dodatkowa izolacja termiczna zimą,

  • utrudnienie przy włamaniu,

  • podniesione mogą być praktycznie niewidoczne na elewacji,

  • duża trwałość i niewrażliwosc na złą pogodę, wiatr itp.,

  • dobrze wyglądają, szczególnie na elewacjach domów o prostych kształtach.

 

Wady:

  • cena (droższe niż rolety)

  • aluminium nie może być uznane za materiał ekologiczny

 

Warto pamiętać:

- ciemne wybarwienie lameli powoduje, że żaluzje bardziej się nagrzewają, jednak ciemniejsze żaluzje fasadowe wpuszczają mniej promieni słonecznych (gdy są cześciowo otwarte).

 

3. Markizy

 

Ich konstrukcja jest najczęściej aluminiowa, na którą nakładany jest impregnowany materiał, który może być zwijany do kasety lub na otwartą rolkę. Na ogół stanowią częściową barierę dla promieni słonecznych, ale za to nie zasłaniają widoku z okna, a ponadto mogą stanowić zacienie tarasu i ochronę np. przed niewielkim deszczem.

 

Najwygodniej jest obsługiwać je automatycznie (szczególnie te większe). Warto wyposażyć je w czujniki pogodowe. W przypadku gwałtownych porywów wiatru podczas burzy, mogą zostać automatycznie zwinięte, nawet pod nieobecność domowników.

 

Zalety:

  • stanowią ochronę przed słońcem zarówno wnętrza jak i przestrzeni na tarasie,

  • chronią przed deszczem,

  • nie ograniczają wielkości okien i wpadającego światła,

  • nie ograniczają widoku na otoczenie,

  • mają bogatą kolorystykę i różne materiały,

  • tworzą wakacyjny nastrój ;)

 

Wady:

  • nie bardzo można je ukryć w elewacji, najmniej widoczne są te montowane pod okapem,

  • wrażliwe na trudne warunki atmosferyczne (rozwiązanie tylko na lato).

 

Warto pamiętać:

  • na markizy działają duże siły, dlatego ważne jest zwrócenie szczególnej uwagi na prawidłowość montażu,

  • należy regularnie sprawdzać czy wszystkie elementy markizy są dobrze zamocowane, gdyż mogą mieć tendecję do luzowania,

  • są modele pozwalające rozłożyć markizę do ziemi tworząc rodzaj ścianki i tym samym dodatkowej osłony przed wiatrem i słońcem (gdy jest niżej nad horyzontem).

 

Szczególnym rodzajem markizy jest tzw. markizoroleta montowana na oknach pionowych lub dachowych, na podobnej zasadzie jak rolety. Można wybrać materiał, który przepuszcza określoną ilość promieni słonecznych, a jednocześnie zapewnia widok na zewnątrz. Są modele, które mogą być zasilane wbudowanymi w skrzynki panelami fotowoltaicznymi (mają mniejsze wymagania co do mocy silnika niż rolety zewnętrzne).

 

 

4. Okiennice

 

Kiedyś podstawowy sposób osłony okien przed słońcem, wiatrem i zimnem. Później nieco wyparty przez inne rozwiązania (w naszej strefie klimatycznej), teraz powoli wraca do łask. Bogactwo rozwiązań oraz możliwy komfort obsługi przyczyniają się do wzrostu popularności. Niebagatelne znaczenie ma fakt, że okiennice potrafią bardzo zdobić budynek oraz decydować o jego charakterze.

 

Są świetnym rozwiązaniem na nocne chłodzenie wnętrz w czasie upałów. Gdy są zamknięte pozwalają otworzyć okna i wietrzyć pomieszczenia bez obawy, że ktoś nieproszony (w tym zwięrzę) wejdzie w nocy do domu. W dzień dobrze izolują od słońca, wpuszczając jednocześnie część światła do wnętrza. Niestety blokują widok na otoczenie domu, choć półmrok przymkniętych okiennic jakoś lepiej na mnie działa niż ten z niedomkniętych rolet.

 

Okienice są wykonywane z drewna, aluminium lub PVC.

 

Te z drewna najlepiej pasują do tradycyjnej architektury domu polskiego oraz architektury śródziemnomorskiej. W tym przypadku swobodnie można dobrać kolorystykę do okien, dachu, koloru elewacji. Jeśli chcemy nadać domowi tradycyjny charakter warto zastosować kolorystykę bardziej odcinającą się od koloru elewacji.

 

Drewno może być krajowe lub egzotyczne, lite lub klejone, powinno być właściwie przygotowane (wysuszone i zaimpregnowane). Okiennice mogą mieć widoczne usłojenie drewna (pokryte farbami lazurowymi) oraz mogą być malowane farbami kryjącymi. Właściwy proces krycia pozwoli zwiększyć trwałość okiennic, jednak nawet przy najlepszej technologii krycia (zobacz lakierowanie okien POZBUD), okiennice drewniane wymagają co kilka lat konserwacji. Sam ten proces nie jest skomplikowany (przeszlifowanie i pokrycie impregnatem) ale wymaga trochę czasu. Taki już jest urok naturalnych materiałów.

 

Okiennice z aluminium i PVC nie wymagają konserwacji. Te z aluminum można mieć w dowolnym kolorze. PVC daje mniejsze możliwości wyboru koloru ale okiennice można okleić foliami imitującymi kolorystykę i usłojenie drewna (choć zawsze będzie to imitacja).

 

Okiennice mogą mieć lamele stałe lub ruchome - te ostatnie pozwalają na regulację ilości światła i pewien wgląd na otoczenie budynku. Stosuje się również okiennice pełne (płycinowe) gdzie część skrzydła lub całość jest wypełniona płytą drewnianą. Te najlepiej chronią przed deszczem, wiatrem i chłodem.

 

W przypadku wielu budynków o nowoczesnym charakterze stosuje się okiennice przesuwane, a nie rozwierane. Stanowią one często bardzo ważny element elewacji i sprawiają, że zmienia się ona w zależności od ich położenia.

 

Okiennice mogą być obsługiwane ręcznie (również mechanizmem korbowym) lub elektrycznie (specjalne ramię, szyna na okiennicy i silnik montowany we wnęce okna).

 

Zalety:

  • urok i możliwość kształtowania charakteru budynku,

  • trwałość i odporność na czynniki atmosferyczne,

  • dobra ochrona wnętrz przed słońcem,

  • wiele kształtów i kolorów,

  • możliwość intensywnego i bezpiecznego wietrzenia przy zamkniętych okiennicach np. w nocy,

  • mogą być drewniane (naturalny materiał).

 

Wady:

  • wymagają dostępu z zewnątrz budynku w celu umycia, a drewniane, również w celu konserwacji,

  • zasłaniają widok na otoczenie,

  • te ażurowe, bez możliwości regulacji lameli, stosunkowo słabo wspomagają izolacyjność cieplną okien zimą (ale nie to jest ich celem).

 

Warto pamiętać:

  • drewniane wymagają konserwacji co 3-5 lat,

  • po zamknięciu mogą być zlicowane z powierzchnią elewacji (chować się we wnęce okiennej) lub wystawać i przykrywać cała wnękę,

  • jest kilka sposóbów montażu: do ramy okna, do muru, do specjalnej ramy we wnęce okiennej lub ramy (opaski) na zewnątrz,

  • skrzydła okiennic drewnianych i PVC powinny mieć do 90 cm, a tych z aluminium do 120 cm. Jeśli okno jest większe można połączyć kilka skrzydeł, które będą się składały, poruszając się po specjalnej szynie zamontowanej wzdłuż okna.

 

5. Elementy konstrukcyjne i otoczenie budynku.

 

Wśród elementów, które ograniczają niepożadany dostęp słońca do pomieszczeń, są takie związane z samym kształtem budynku i położeniem na działce.

 

Szeroki okap

 

Bardzo skutecznym sposobem na ograniczenie nagrzewania wnętrz latem jest duży okap dachu nad oknami od strony południowej. Daje on efekt podobny do markizy, rzucając cień na okna. Dodatkowo chroni okna, w szczególności ramy oraz pokrycie elewacji, przed deszczem czy gradem. Ten efekt uzasadnia stosowanie szerszych okapow również na innych elewacjach. Każde zadaszenie tarasu przy domu daje podobny efekt. Schowanie zatem cześci elewacji z oknami w głębi budynku, pod dachem, zacienia okna, tworząc jednocześnie przestrzeń wypoczynku. Zimą, gdy słońce jest niżej nad horyzontem zadaszenie nie przeszkadza promieniom w dotarciu do wnętrza.

 

Zalety:

  • nie zasłania widoku,

  • chroni okna i elewacje,

  • pozwala przebywać na zewnątrz podczas spokojnego letniego deszczu :)

Wady:

  • większa powierzchnia i tym samym koszt dachu.

 

Specjalne wkłady szybowe

 

Producenci okien i szkła okiennego oferują również możliwość montażu w oknach specjalnych rodzajów wkładów szybowych, które w większym zakresie niż zwykłe szyby odbijają promieniowanie słoneczne, ograniczając nagrzewanie pomieszczeń. Jest jednak druga strona medalu i wnętrza mogą nie być tak jasne jak przy zwykłych szybach. Efektywność tego rozwiązania jest też ograniczona, dlatego nie polecam go, jako jedynego zastosowanego, szczególnie w budynkach jednorodzinnych, gdzie inne rozwiązania są łatwiejsze i często tańsze.

 

Zalety:

  • brak widocznych elementów na oknach i elewacji,

  • swobodny widok na otoczenie,

 

Wady:

  • jako samodzielne rozwiązanie jest niewystarczające,

  • przy dużych przeszkleniach koszt może być wysoki.

 

Drzewa liściaste

 

Osoby mające szczęście posiadania działki, na której rosną przynajmniej kilkunastoletnie drzewa liściaste, mogą liczyć na efekt zacieniający latem, a zimą nadal cieszyć się dawką słońca, docierającego przez pozbawione liści gałęzie.

 

Zalety:

  • osłona w cenie działki

  • piękny widok i szum liści za oknem

Wady:

  • nie mamy wpływu na to czy drzewa są, czy ich nie ma,

  • konieczność sprzątania liści z tarasu, trawnika, rynien, ryzyko uszkodzenia elewacji przez gałęzie.... ale to raczej wymyślanie na siłę ;)

 

 

W każdym przypadku na decyzję o wyborze określonej osłony wpływa indywidualna sytuacja inwestora, walor estetyczny osłon oraz to jak współgrają z bryłą budynku, elewacją, otoczeniem, innymi budynkami w okolicy. Dla mnie walory estetyczne zawsze były istotne, i to na tyle, że czasami byłem w stanie zrezygnować z obiektywnie nieco lepszego rozwiązania, na rzecz takiego, które bardziej mi się podoba ;) (choć musi być tylko nieznacznie gorsze).

Mam swoich faworytów, sporo miejsca poświęciłem okiennicom, ale jestem również fanem żaluzji zewnętrznych. Rolety to chyba najdłuższa lista zalet, a markizy mają swój klimat.

A Ty co wybierzesz?

 

Przemek Kotwicki